Współpraca między nauką/szkolnictwem wyższym a otoczeniem gospodarczym – bariery i propozycje rozwiązań:

  1. Uważamy, że największą barierą w rozwoju współpracy polskich uczelni z otoczeniem społeczno-gospodarczym jest aktualny model kariery pracowników uczelni. Dlatego postulujemy wprowadzenie do modelu kariery pracowników uczelni odrębnej ścieżki rozwoju oraz awansu dla osób, które:
  • przygotowują merytorycznie, pozyskują finansowanie oraz realizują projekty badawczo-rozwojowe oraz wdrożeniowe we współpracy z przemysłem;
  • prowadzą badania aplikacyjne nad technologiami/rozwiązaniami o wysokim potencjale komercjalizacji potwierdzonym zainteresowaniem konkretnych partnerów biznesowych;
  • rozwijają technologie/rozwiązania w ramach spółek odpryskowych uczelni.

Dorobek i osiągnięcia tych osób powinny być oceniane według odrębnych kryteriów uwzględniających, m.in.: liczbę i wartość przygotowanych projektów B+R oraz wdrożeniowych, liczbę i wartość pozyskanych środków zewnętrznych na realizację projektów B+R oraz wdrożeniowych, wartość sprzedanych i licencjonowanych praw własności intelektualnej, przychody uczelni ze współpracy z OSG, przychody spółek odpryskowych, wysokość środków zewnętrznych pozyskanych przez spółki odpryskowe, w których oceniany pracuje nad technologią/rozwiązaniem, liczba przyznanych patentów, zaangażowanie pracowników w działalność organizacyjną i dydaktyczną skutkującą podniesieniem wiedzy i umiejętności studentów, doktorantów oraz pracowników naukowych w zakresie przygotowania i realizacji projektów B+R, współpracy z przemysłem oraz przedsiębiorczości. Wymieniony wyżej dorobek powinien być poddany ocenie/certyfikacji zewnętrznej raz na 6-8 lat (w zależności od dziedziny) przez Komisję powołaną przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego złożoną ze specjalistów dziedzinowych oraz transferu technologii i komercjalizacji. Uzyskanie certyfikatu zewnętrznego będzie podstawą wydania decyzji rektora o awansie pracownika na dedykowane stanowisko na wzór Professor of Practice.

Postulujemy zniesienie obowiązku habilitacji dla osób, które po uzyskaniu stopnia doktora wybiorą tę ścieżkę kariery.

Pracownicy realizujący tę ścieżkę powinni mieć znacząco mniejsze pensum dydaktyczne w stosunku do aktualnego wymiaru dydaktyki pracowników naukowo-dydaktycznych oraz możliwość całkowitego zwolnienia z dydaktyki w okresach intensywnej pracy w ramach projektów o szczególnie wysokim znaczeniu dla uczelni (na mocy decyzji rektora).

  1. Drugą poważną barierą współpracy z OSG jest brak środków i profesjonalnego wsparcia rozwoju projektów badawczych o wysokim potencjale komercjalizacji, które znajdują się na wczesnym etapie rozwoju. Dlatego postulujemy:
  • opracowanie i zapewnienie cyklicznego, a nie incydentalnego programu finansowania projektów badawczych o wysokim potencjale komercjalizacji, które znajdują się we wczesnej fazie (do fazy proof of principle);
  • w/w program powinien być realizowany przez istniejące spółki celowe powołane przez uczelnię do komercjalizacji lub inne podmioty/jednostki o analogicznych celach. Jednostki te są najbliżej projektów realizowanych na uczelni, dlatego też najlepiej będą potrafiły wskazać projekty do wsparcia;
  • program powinien uwzględniać środki na profesjonalizację i rozwój kadry jednostki (np. spółki celowej) identyfikującej projekty do rozwoju oraz realizującej pakiet usług na rzecz zespołu, który rozwija projekt;
  • w uzasadnionych przypadkach środki projektowe powinny uwzględniać również koszty przygotowania przestrzeni służących do realizacji projektów (np. środki na utworzenie i wyposażenie centrów szybkiego prototypowania);
  • istotnym elementem programu powinno być zaangażowanie akademickich „trenerów biznesu” (przykładowa nazwa) w projekt; będą oni wspierali zespół projektowy w aspektach związanych z urynkowieniem technologii/rozwiązania. Naturalnymi kandydatami na akademickich „trenerów biznesu” będą pracownicy uczelni, którzy będą się rozwijali na omówionej wyżej odrębnej ścieżce;
  • program powinien premiować te projekty, które przyczyniają się do rozwoju gospodarczego regionu lub rozwiązują ważne problemy społeczne;
  • środki do realizacji programu mogą aktualnie pochodzić z przesunięcia środków UE, którymi dysponuje NCBiR, a w przyszłości od prywatnych partnerów z OSG (fundusze inwestycyjne, banki, firmy, itp.).
  1. Trzecią barierą rozwoju współpracy uczelni z OSG jest ciągle brak lub niski poziom umiejętności miękkich i przekrojowych, które są niezbędne do tego, aby kształtować postawy przedsiębiorcze studentów i pracowników uczelni. Dlatego postulujemy:
  • wprowadzenie do programów nauczania przedmiotów kształtujących umiejętności w zakresie: przedsiębiorczości, komunikacji i współpracy w zespołach multidyscyplinarnych, planowania i realizacji projektów B+R, zarządzania zespołem badawczym, przywództwa w zespole B+R, projektowania produktów i usług pod kątem potrzeb użytkownika;
  • nauczanie w/w przedmiotów przez pracowników realizujących swoje zadania w ramach omówionej wyżej odrębnej ścieżki;
  • realizowanie tego typu zajęć w multidyscyplinarnych grupach studentów, doktorantów i pracowników naukowych, w puli zajęć do wyboru.

Poza tym rozwój współpracy uczelni z OSG powinien być monitorowany i strategicznie zarządzany. Systemowe myślenie w tym obszarze wymaga dużej zmiany mentalnej, pełnego poszanowania wzajemnych ról, pracy zespołowej pomiędzy naukowcami, dydaktykami specjalistami od transferu technologii, administracją i klientami zewnętrznymi. Wypracowanie standardów dobrej współpracy i zwiększanie udziału działań z klientami w oparciu o strategię pull jest możliwe, jednak proces ten musi być stale monitorowany i wspierany, aby łagodzić skutki oporu wobec zmian (które z pewnością wystąpią) i kształtować postawy wśród wszystkich interesariuszy, tak, by dobre praktyki były wzmacniane, a złe eliminowane, zaś organizacja mogła się uczyć.

Źródło: www.nkn.gov.pl