
Laboratorium zaawansowanych technik pomiarowych INTERLAB
INTERLAB działa w oparciu o stanowiska pomiarowe Świętokrzyskiego Kampusu Laboratoryjnego Głównego Urzędu Miar w Kielcach (ŚKLGUM) Laboratorium jest w trakcie przygotowań do prowadzenia akredytowanej działalności laboratoryjnej zgodnie z normą PN-EN ISO 17025:2018-2.
Laboratorium składa się z pięciu pracowni:
- Pomiarów wielkości geometrycznych,
- Pomiarów geodezyjnych,
- Pomiarów przewodności cieplnej i dyfuzyjności,
- Pomiarów akustycznych
- Pomiarów momentu siły,
- Oceny paliw
Kierownik Laboratorium
dr inż. Jacek Świderski
interlab@tu kielce.pl
+48 41 3424 824
PRACOWNIA POMIARÓW WIELKOŚCI GEOMETRYCZNYCH
ZAKRES BADAŃ
Wzorcowanie:
- wzorców chropowatości Typu: A, B, C, D za pomocą profilometru stykowego,
- wzorców powiększenia w postaci wałka ze ścięciem (flick standard) za pomocą profilometru stykowego,
- wzorca sferycznego w postaci szklanej półkuli za pomocą przyrządu do pomiarów zarysu kształtu,
- kątowników stalowych i granitowych za pomocą współrzędnościowej maszyny pomiarowej,
- walców wewnętrznych (pierścieni wzorcowych) za pomocą współrzędnościowej maszyny pomiarowej.
Pomiary:
- struktury geometrycznej powierzchni (SGP) za pomocą profilometru stykowego,
- SGP za pomocą nanomaszyny z wykorzystaniem głowic AFM, WLI, FV i stykowej,
- odchyłek geometrycznych (GD&T) za pomocą przyrządu do pomiarów zarysu kształtu,
- 3D za pomocą skanera światła strukturalnego,
- wymiarów liniowych, kątowych oraz odchyłek geometrycznych (GD&T) elementów wielkogabarytowych na współrzędnościowej maszynie pomiarowej (CMM),
- wymiarów liniowych, kątowych oraz odchyłek geometrycznych (GD&T) elementów wielkogabarytowych za pomocą laser trackera.
Kierownik Pracowni Pomiarów Wielkości Geometrycznych
dr inż. Tomasz Dobrowolski
interlab_pl@tu kielce.pl
Główna Aparatura
Profilometr stykowy Waveline W900RC

Specyfikacja techniczna
- maksymalna długość pomiarowa X: 200 mm,
- prostoliniowość X– 200 nm na długości 200 mm,
- rozdzielczość w osi X: 10 nm,
- prędkości pomiarowe w zakresie od 0,1 do 5 mm/s,
- maksymalna prędkość pozycjonowania w osi X: 200 mm/s,
- zmotoryzowana kolumna pomiarowa (oś Z) o wysokości 500 mm,
- prędkość pozycjonowania w osi Z0,1-80 mm/s,
- zakres pomiarowy (oś Z) dla standardowej końcówki do pomiarów chropowatości: 24 mm,
- stała rozdzielczość głowicy w całym zakresie pomiarowym dla standardowej końcówki do pomiarów chropowatości mniejsza niż 0,2 nm.
Przyrząd do pomiarów zarysów kształtu Formline Roundscan 535

Specyfikacja techniczna
- Głowica o zakresie pomiarowym 6 mm,
- możliwość regulacji siły docisku końcówki pomiarowej,
- zmotoryzowany układ obrotowy głowicy,
- pozycjonowanie głowicy w trybie CNC,
- możliwość rozbudowy urządzenia do pomiaru chropowatości metodą bez ślizgacza: promieniowo oraz osiowo,
- kolumna pomiarowa (oś Z) o zakresie przesuwu 350 mm,
- odchyłka prostoliniowości osi pionowej poniżej 125 nm /100 mm,
- odchyłka równoległości osi Z/C poniżej 500 nm / 300 mm,
- zakres przesuwu w osi X 240 mm,
- maksymalny błąd prostoliniowości prowadnicy: 250 nm/ 100 mm,
- wrzeciono pomiarowe łożyskowane na łożysku aerostatycznym (oś obrotowa C),
- błąd bicia promieniowego osi C nie większy niż 10 nm (LSC, filtr 2-15, dla płaszczyzny neutralnej),
- stół pomiarowy o średnicy 300 mm,
- maksymalne obciążenie stołu pomiarowego 60 kg.
Nanomaszyna

Specyfikacja techniczna
Nanomaszyna wyposażona jest w cztery głowice pomiarowe:
- AFM o zakresie pomiarowym 25 μm x 25 μm x 5 μm. Nieperność rozszerzona pomiaru wzorców wysokości schodka i wzorców podziałki głowicy AFM -2 nm;
- Laser Focus Sensor o zakresie pomiarowym osi X oraz osi Y – 20 mm, osi Z – 3 μm.
Niepewność rozszerzona pomiaru wzorców wysokości schodka wynosi 2 nm; - Mikrosonda stykowa o zakresie pomiarowym w osi Z 10 μm.
Niepewność pomiaru – 50 nm; - WLI wyposażona w wymienne obiektywy o powiększeniu x20, x50, x100.
Skaner światła strukturalnego Micron3D

Specyfikacja techniczna
Rozdzielczość 2x 20MP
Pola pomiarowe:
- 200 mm x 134 mm,
- 300 mm x 200 mm,
- 400 mm x 300 mm.
Niepewność pomiaru przy użyciu najmniejszego pola pomiarowego 0,017 mm.
Stół obrotowy o obciążeniu 300 kg o średnicy 500 mm.
Współrzędnościowa maszyna pomiarowa LK Maxima

Specyfikacja techniczna
X = 3 000 mm
Y = 3 000 mm
Z = 1 200 mm
– dedykowany, specjalnie zaprojektowany fundament maszyny wsparty na aktywnym tłumieniu drgań firmy Bilz,
– granitowe prowadnice osi głównej maszyny (oś X);
– ceramiczny portal maszyny (oś Y) oraz ceramiczna pinola (oś Z);
Maksymalny dopuszczalny błąd graniczny MPE(3D) maszyny przy pomiarze stykowym (dla temperatury 20 °C ± 2 °C) wyznaczony jako błąd pomiaru długości zmierzonej z zerowym offsetem końcówki trzpienia pomiarowego względem osi pinoli (wartości E0), na podstawie minimum 105 pomiarów (po 5 długości powtórzonych 3-krotnie, równolegle dla każdej osi X, Y, Z oraz dla 4 przekątnych w przestrzeni pomiarowej CMM, na co najmniej 66 % maksymalnego przesuwu CMM wzdłuż każdej linii pomiaru): MPE (3D) = 2,8 + L/400 μm; gdzie L w mm.
Wyposażenie:
– głowica uchylno-obrotowa Renishaw PH10MQ Plus,
– sonda skanująca Renishaw SP25M z modułami SM25-1, SM25-2, SM25-3, pozwalającymi na instalację trzpieni pomiarowych o długościach do 220 mm,
– magazyn automatycznej wymiany trzpieni FCR25,
– kompensacja temperatury dla osi maszyny oraz dla elementu mierzonego,
– zdalnie sterowany wózek transportowy o nośności 10 T do transportu elementów
Laser Tracker Radian Pro

Specyfikacja techniczna
Zakres pomiarowy po promieniu 50 metrów (średnica 100 metrów)
możliwość laserowego pomiaru wielkości geometrycznych 3D z wykorzystaniem retroreflektora SMR w trybie absolutnego pomiaru odległości (ADM) i interferencyjnego pomiaru odległości (IFM);
zasięg roboczy pomiaru odległości reflektorem SMR 50,0 m od głowicy urządzenia skanującego;
zakres pomiarowy głowicy laser trackera w poziomie 640o;
zakres pomiarowy głowicy laser trackera w pionie – 59o do + 79o;
system automatycznego śledzenia i odzyskiwania zgubionej wiązki w polu widzenia znacznika pomiarowego 30o;
maksymalny dopuszczalny błąd (MPE) pomiaru 3D określony wzorem: ±10 μm + 5 μm/m (2 sigma);
dokładność pomiarów odległości w trybie interferencyjnym: 0,5 μm/m.
Wzorce długości

Zastosowanie urządzenia
Wzorce długości w postaci profili wykonanych z włókna węglowego zamocowane na ścianie referencyjnej o wymiarach 12 m x 4 m, Wzorce posiadają gniazda do mocowania sferycznych retroreflektorów (SMR). Służą do wzorcowania optycznych przyrządów do pomiarów elementów wielkogabarytowych takich jak laser trackerów i innych przyrządów optycznych w celu zapewnienia spójności pomiarowej.
PRACOWNIA POMIARÓW GEODEZYJNYCH
ZAKRES USŁUG:
- wzorcowanie tachimetrów elektronicznych w zakresie pomiaru odległości,
- wzorcowanie tachimetrów elektronicznych w zakresie pomiaru kąta pionowego i poziomego,
- wzorcowanie dalmierzy laserowych,
- konsultacje i doradztwo w zakresie wykonywanych pomiarów geodezyjnych,
- prowadzenie warsztatów metrologicznych z zakresu wzorcowania i testowania przyrządów geodezyjnych,
- podwykonawstwo w projektach badawczo- rozwojowych w zakresie doboru, kalibracji, wzorcowania i wykorzystania urządzeń do pomiarów geodezyjnych.
Kierownik Pracowni Pomiarów Geodezyjnych
dr inż. Karol Krawczyk
interlab_pg@tu kielce.pl
Główna Aparatura
Tor pomiarowy z systemem interferometrycznym

Interferometr laserowy jest przyrządem do bezkontaktowych i precyzyjnych pomiarów przemieszczeń liniowych z dokładnością do 0,05 µm oraz kątów z rozdzielczością do 0,01 sekundy kątowej. Tor pomiarowy posiada automatyczny przesuw platformy o długości przesuwu 1200 cm.
System HPI-3D:
- rozdzielczość 100 pm,
- pomiary wibracji do 100 kHz,
- pomiary dynamiczne do 100 kS/s,
- maksymalna prędkość pomiarów do ±7 m/s,
- wyjście enkodera – 1Vpp i TTL,
- wysokiej klasy zintegrowana bezprzewodowa jednostka kompensacyjna parametrów środowiskowych.
Zastosowanie urządzenia
Tor pomiarowy służący do wzorcowania (pomiar odległości w zakresie 1 200 cm) przyrządów geodezyjnych, takich jak tachimetry oraz dalmierzy laserowych z wykorzystaniem interferometru laserowego.
Stanowisko kolimatorowe

Specyfikacja techniczna
W skład stanowiska kolimatorowego wchodzą trzy kolimatory. Jeden główny i dwa pomocnicze. Kolimatory tworzą pozorny obraz celu, dalekiego celu, który optycznie znajduje się w nieskończoności. Dzięki temu instrument geodezyjny „widzi” kolimator jako daleki punkt odniesienia. W skład stanowiska wchodzą dwa stoliki obrotowe z łożyskami powietrznymi. Jeden do kąta pionowego, drugi do poziomego. Stoliki wyposażone są w napędy co pozwala na automatyczne sterowanie: obrót i przesuw.
Kolimator główny COL 300-38
Maksymalny błąd pozycji krzyża: ±0,8’’
Rozszerzona niepewność pomiaru (k=2): ±0,2’’
Stolik obrotowy AQT-200-RAH
Dokładność obrotowa: 0,16’’
Dokładność osiowa: 0,18 µm
Rozdzielczość obrotowa: 0,1’’
Zastosowanie urządzenia
Stanowisko służy do wzorcowania przyrządów geodezyjnych (pomiar kątowy), takich jak tachimetry w zakresie kąta pionowego 300o oraz kąta poziomego 360o.
Pracowania Pomiarów Przewodności Cieplnej i Dyfuzyjności
Zastosowanie zakres badań:
- przemysł budowlany – pomiary izolatorów, betonów, kruszyw, metali konstrukcyjnych,
- przemysł ceramiczny – pomiary rozszerzalności cieplnej oraz kurczliwości materiałów,
- przemysł energetyczny – badania izolacji termicznej przewodów elektrycznych, izolacji ciepłowniczych,
- przemysł spożywczy – badania na potrzeby zakładów przetwórstwa warzyw i owoców, mięsa, zakładów mleczarskich czy gorzelniczych w celu oceny parametrów wpływających na właściwy przebieg procesów technologicznych,
- przemysł chemiczny – pomiary materiałów polimerowych, kompozytów, nowych materiałów ciekłych i stałych, pian, proszków, powłok, przemysł farmaceutyczny – pomiary parametrów istotnych dla prawidłowego przebiegu procesu wytwarzania leków.
Kierownik Pracowni Pomiarów Przewodności Cieplnej i Dyfuzyjności
dr hab. inż. Robert Kaniowski
interlab_pc@tu kielce.pl
Główna Aparatura
Aparat do pomiaru dyfuzyjności metodą laserową LFA 427

Specyfikacja techniczna
Urządzenie mierzy dyfuzyjność cieplną w zakresie od 0,01 do 1000 mm2/s oraz przewodność cieplną w zakresie od 0,1 do 2000 W/mK w zakresie temperatur RT (temperatura pokojowa) do 2000 °C, Moc lasera: 25 J na impuls, z możliwością regulacji mocy i czasu trwania impulsu, Średnica próbki 12,7 mm, grubość: od 0,1 mm do 6 mm, urządzenie wyposażone w nośniki próbek pozwalające na pomiar następujących materiałów: materiały wysoko przewodzące i cienkie folie o maksymalnej grubości 1 mm, ceramika, ciecze niskoprzewodzące, ciecze o małej lepkości (np. woda, oleje). Materiały uchwytów próbek: Al₂O₃, grafit
Zastosowanie urządzenia
Urządzenie do pomiaru dyfuzyjności cieplnej oraz przewodności cieplnej materiałów wysokoprzewodzących i cienkich folii, ceramiki, cieczy niskoprzewodzących, cieczy o małej lepkości (np. woda, oleje). Pomiar dyfuzyjności cieplnej w połączeniu z pomiarem pojemności cieplnej oraz gęstości umożliwia wyznaczenie przewodności cieplnej. LFA 427 charakteryzuje się wysoką precyzją i powtarzalnością pomiarów, krótkim czasem analizy oraz możliwością dostosowania warunków pomiarowych do różnych właściwości próbek. Dzięki temu znajduje zastosowanie w badaniach i rozwoju materiałów w takich branżach jak motoryzacja, lotnictwo, astronautyka oraz technologie energetyczne.
Skaningowy kalorymetr różnicowy DSC 300 Caliris

Specyfikacja techniczna
- Dokładność wyznaczenia temperatury: ±0,1 K
- Układ chłodzenia: chłodzenie z użyciem ciekłego i gazowego azotu
- Zakres temperaturowy: od –180 °C do 600 °C
- Zakres pomiaru strumienia cieplnego: od 0 do ±750 mW
- Możliwość pomiaru: określanie ciepła właściwego
- Szybkość ogrzewania i chłodzenia: od 0,001 K/min do 500 K/min (maksymalne wartości zależne od wybranego zakresu temperatur
Zastosowanie urządzenia
Kalorymetr różnicowy służy do badania temperatur przemian fazowych oraz do wyznaczania ciepła właściwego materiałów. Jest wyposażony jest w piec o niskiej masie termicznej, co pozwala na szybkie zmiany temperatury oraz precyzyjne pomiary. Dodatkowo, zastosowanie sensorów pierścieniowych oraz tygli Concavus® zapewnia wysoką powtarzalność i dokładność wyników. Urządzenie to jest idealnym narzędziem do badań procesów takich jak topnienie, krystalizacja, przemiany fazowe czy utwardzanie materiałów polimerowych, dostarczając wiarygodnych i precyzyjnych danych, niezbędnych w analizie termicznej.
Dylatometr DIL 402

Specyfikacja techniczna
Zakres temperatur: od –150 °C do 2000 °C.
Urządzenie umożliwia pomiar w atmosferze obojętnej (Hel) oraz w próżni, system pomiarowy jest w układzie horyzontalnym. Urządzenie zapewnia pomiar próbek stałych, proszków, lepkich cieczy oraz cienkich folii.
Stabilność termiczna: ±0,02 K, maksymalna długość próbki: 50 mm, maksymalna średnica próbki: 12 mm, zakres pomiarowy: (50mm) ± 25000 µm, rozdzielczość ∆l: 0,1 nm (w całym zakresie pomiarowym), powtarzalność ∆l/l0: 0,001 %, dokładność ∆l/l0: 0,002 %, rozdzielczość siły: min. 0.001mN, urządzenie zapewnia pracę w trybie modulacji siły (0.0003 Hz…1Hz) o różnych
Specyfikacja techniczna
Zakres temperatur: od –150 °C do 2000 °C.
Urządzenie umożliwia pomiar w atmosferze obojętnej (Hel) oraz w próżni, system pomiarowy jest w układzie horyzontalnym. Urządzenie zapewnia pomiar próbek stałych, proszków, lepkich cieczy oraz cienkich folii.
Stabilność termiczna: ±0,02 K, maksymalna długość próbki: 50 mm, maksymalna średnica próbki: 12 mm, zakres pomiarowy: (50mm) ± 25000 µm, rozdzielczość ∆l: 0,1 nm (w całym zakresie pomiarowym), powtarzalność ∆l/l0: 0,001 %, dokładność ∆l/l0: 0,002 %, rozdzielczość siły: min. 0.001mN, urządzenie zapewnia pracę w trybie modulacji siły (0.0003 Hz…1Hz) o różnych przebiegach: piła, kwadrat, sinusoida itd.)
Zastosowanie urządzenia
Urządzenie służy do precyzyjnego pomiaru liniowych zmian wymiarów próbek w funkcji temperatury, co umożliwia wyznaczanie współczynnika liniowej rozszerzalności cieplnej (CTE) oraz analizę zjawisk termicznych zachodzących w materiale. Urządzenie znajduje zastosowanie w badaniach materiałów metalicznych, ceramicznych, polimerowych, kompozytów, szkła oraz materiałów budowlanych. DIL 402 Expedis pozwala na analizę przemian fazowych, temperatur zeszklenia, spiekania, relaksacji naprężeń, skurczu i pęcznienia materiałów, a także ocenę stabilności wymiarowej w szerokim zakresie temperatur. Wysoka rozdzielczość pomiaru, krótki czas analizy oraz możliwość pracy w kontrolowanej atmosferze (np. powietrze, gazy obojętne) zapewniają wysoką dokładność i powtarzalność wyników. Dzięki tym właściwościom dylatometr znajduje szerokie zastosowanie w badaniach naukowych, kontroli jakości oraz pracach badawczo-rozwojowych w takich branżach jak motoryzacja, lotnictwo, energetyka, elektronika, inżynieria materiałowa oraz przemysł ceramiczny i metalurgiczny.
Przyrząd do pomiaru przewodnictwa cieplnego materiałów izolacyjnych HFM

Specyfikacja techniczna pokazująca potencjał/możliwości aparatury
Rozmiar próbki 300x300x105mm, zakres pomiarowy współczynnika przewodzenia ciepła 0,002 ÷ 0,5 W/mK, pomiar pojemności cieplnej materiałów izolacyjnych, możliwość przepłukiwania komory pomiarowej gazem ochronnym, np. azotem lub suchym powietrzem w celu wyeliminowania kondensacji pary, możliwość wykonania pomiarów przewodności cieplnej dla materiałów sypkich, możliwość wykonania pomiarów przy zwiększonym zagęszczeniu, pomiar w zakresie temperatur od – 20 do 70 °C, regulowana siła nacisku: od 0 do 1930 N.
Zastosowanie urządzenia
Przyrząd do pomiaru współczynnika przewodzenia ciepła dla materiałów izolacyjnych na podstawie norm ASTM C518, ASTM C1784, ISO 8301, JIS A1412, DIN EN 12664, oraz DIN EN 12667. Urządzenie charakteryzuje się wysoką precyzją i powtarzalnością pomiarów, co czyni je idealnym narzędziem do badań i kontroli jakości materiałów izolacyjnych. Dzięki zaawansowanemu systemowi kontroli temperatury oraz możliwości dostosowania siły nacisku, HFM 446 Lambda Medium Eco-Line zapewnia wiarygodne i dokładne wyniki pomiarów.
Skaningowy kalorymetr różnicowy DSC 214

Specyfikacja techniczna
Dokładność wyznaczenia temperatury: +/-0.1 K, kalorymetr posiada układ chłodzenia z ciekłym i gazowym azotem, zakres temperaturowy: -180 °C do 600 °C, zakres pomiaru strumienia cieplnego od 0 do ±750 mW, możliwość określania ciepła właściwego, szybkość ogrzewania i chłodzenia: od 0,001 K/min do 500 K/min (maksymalne szybkości zależą od zakresu temperatur)
Zastosowanie urządzenia
Kalorymetr różnicowy służy do badania temperatur przemian fazowych oraz do wyznaczania ciepła właściwego materiałów. DSC 214 Polyma wyposażony jest w piec o niskiej masie termicznej (Arena®), co pozwala na szybkie zmiany temperatury oraz precyzyjne pomiary. Dodatkowo, zastosowanie sensorów pierścieniowych oraz tygli Concavus® zapewnia wysoką powtarzalność i dokładność wyników. Urządzenie to jest idealnym narzędziem do badań procesów takich jak topnienie, krystalizacja, przemiany fazowe czy utwardzanie materiałów polimerowych, dostarczając wiarygodnych i precyzyjnych danych, niezbędnych w analizie termicznej.
PRACOWNIA POMIARÓW AKUSTYCZNYCH
Zakres badań:
Badania hałasu pochodzącego od instalacji, urządzeń i zakładów przemysłowych w środowisku
Badania hałasu w środowisku pracy
Badania akustyczne maszyn i urządzeń w polu swobodnym, badania mocy akustycznej źródeł hałasu (komora bezechowa)
Kierownik Pracowni Pomiarów Akustycznych
dr inż. Marzena Mięsikowska
interlab_pa@tu kielce.pl
Główna Aparatura

Podstawowe wyposażenie:
Miernik poziomu dźwięku Bruel & Kjaer typ 2250
Miernik poziomu dźwięku Norsonic 140 (NOR140),
Mikrofon środowiskowy G.R.A.S. 41 AL.
Kalibrator G.R.A.S 41 AB
Kalibrator Bruel & Kjaer 4231




